Stations in Nederland

Stations zijn een centrale plek midden in de samenleving. Dagelijks passeren duizenden mensen elkaar op de stations op weg naar hun trein of bestemming. Kwalitatief hoogwaardige stations in een prettige omgeving zijn daarmee van grote betekenis voor de duurzame bereikbaarheid van ons land. We willen dat de stations levendige en betekenisvolle plekken zijn waar het prettig is om te verblijven, om vandaan en naartoe te reizen en elkaar te ontmoeten. Door te bouwen op goed bereikbare plekken, met het openbaar vervoer (OV), deelvervoer binnen handbereik en ruimte voor de fiets, wordt het voor reizigers makkelijker om een duurzame keuze te maken.

Stationsbelevingsmonitor

Het oordeel dat reizigers over hun reis geven, wordt voor 25% bepaald door wat ze vinden van het station. Het is dus belangrijk dat reizigers het station als een prettige plek ervaren. Samen met ProRail doen we elk kwartaal de Stationsbelevingsmonitor: een uitgebreide enquête onder stationsbezoekers over hun stationsbeleving. Hierdoor weten we wat goed gaat en wat beter kan. In 2025 gaven reizigers de 393 gemeten stations gemiddeld een 7,2.

Winkels en voorzieningen op het station

We zijn continu bezig met het creëren van (nieuwe) voorzieningen en een winkelassortiment dat goed aansluit bij de veranderende behoefte van reizigers, bezoekers en omwonenden.

NS Stations verhuurt (winkel)ruimte aan exploitanten van winkels of horecagelegenheden op stations. De retailomzetten van huurders op het station namen in 2025 toe. In september werd bekend dat Bakker Bart in 2026 veertien winkels op stations gaat openen. Daarvoor worden de BackWerk-winkels omgebouwd tot Bakker Bart To Go. We werken steeds aan het aangenamer maken van stations en het verbeteren van de beleving op de stations. Dit doen we onder andere door het aantal pop-up stores te vergroten, met events en activaties. Ook spelen we in op de behoeften uit de omgeving, met sportscholen, apothekers en gezondheidscentra. Onze samenwerking met maatschappelijke partners zetten we in om in verbinding te zijn met het dorp of de stad. 

Winkelformules in eigen beheer

Het retailbedrijf van NS (NS Stations Retailbedrijf en Stationsfoodstore) exploiteert een aantal winkelformules: AH to go, Kiosk, StationsHuiskamer en Julia’s. Samen gaat het om ruim 185 winkels. In 2025 openden twee nieuwe AH to go-winkels en in november gingen op station Groningen twee Kiosk-winkels open. Daarnaast exploiteren we de ‘Grab & Go’ automaten op stations.

We stimuleren gezondere en duurzamere keuzes om zo bij te dragen aan een gezondere generatie en een leefbare wereld. We passen het assortiment aan met meer Schijf van Vijf-producten, maken overige producten gezonder en verbeteren de balans tussen plantaardige en dierlijke eiwitten.

StationsHuiskamers

De dertig StationsHuiskamers zijn vooral gevestigd op kleinere stations, waar weinig tot geen andere aanbieders zijn. Reizigers kunnen daar prettig wachten, werken en elkaar ontmoeten. Met de StationsHuiskamer verbinden we ons aan maatschappelijke initiatieven die zich inzetten voor contact tussen mensen en voor een inclusieve samenleving. In 2025 was dat bijvoorbeeld de organisatie Koeckebackers waar statushouders en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een kans krijgen op werk. Met de verkoop van de koeken van Koeckebackers in de StationsHuiskamers willen NS en Koeckebackers de wereld een beetje mooier maken.

Maatschappelijke en tijdelijke initiatieven

Daarnaast geven we jaarlijks ruimte aan tientallen maatschappelijke en tijdelijke initiatieven op het station. Neem bijvoorbeeld station Haarlem. Daar heeft het monumentale gebouw op het middenperron weer een aantrekkelijke invulling gekregen. In juli werd de nieuwe StationsHuiskamer geopend en een miniatuurspoorbaan. In oktober volgde nog de opening van museum Mutek, dat gewijd is aan toegepaste kunst.

Begin 2025 opende de tijdelijke pop-up store Free Fashion op Utrecht Centraal. Met deze winkel faciliteerden we de initiatiefnemers van Free Fashion om reizigers bewust maken van de grote overproductie en vervuiling in de kledingindustrie. In juli volgde een tijdelijke pop-up store van Free Fashion op Rotterdam Centraal.

Deur-tot-deurdiensten

Op het station ontwikkelen en bieden we diverse deur-tot-deurdiensten om het reizen met de trein makkelijk te maken en aantrekkelijk te houden. We zetten daarom, samen met partners, in op fietsenstallingen, OV-fiets, Fiets & Service, auto-parkeren, toiletten en bagagekluizen.

Fietsparkeren en -reparatie

De fiets-trein-combinatie is voor veel reizigers een onderdeel van hun reis: bijna de helft van de treinreizigers komt met de fiets naar het station. 

Er zijn ruim 325.000 onbewaakte stallingsplaatsen bij stations. Bovendien is het mogelijk om op verschillende stations je fiets te laten repareren bij Fiets & Service, dé fietsenmaker op het station.

In- en uitcheckzone

In NS fietsenstallingen zijn er speciale in- en uitcheckzones met detectiepaaltjes. In- en uitchecken kan hier met een OV-chipkaart of - voor een nog snellere doorstroom - met een aan de OV-chipkaart gekoppelde fietstag die op het fietsframe is geplakt. In 2025 hebben we deze nieuwe in- en uitcheckzones in bemenste fietsenstallingen verder uitgerold. Deze service is bijvoorbeeld nieuw in de stallingen Assen, Sijpesteijn, De Knoop Utrecht Centraal en Apeldoorn.

OV-fiets

Reizigers maakten in 2025 5,9 miljoen ritten op de OV-fiets. In 2025 heeft NS de vloot OV-fietsen uitgebreid met 5.000 nieuwe fietsen. In totaal heeft NS eind 2025 ongeveer 24.000 OV-fietsen. 

OV-fietsen repareren we in eigen beheer. Als dit niet meer mogelijk is, zorgt circulaire fietsenbouwer Roetz ervoor dat de fiets wordt gedemonteerd en weer volledig wordt opgebouwd. 

De afgelopen jaren hebben we een nieuw OV-fietsslot ontwikkeld waarbij met de persoonlijke OV-chipkaart de OV-fiets van het slot gaat en de verhuur start zonder tussenkomst van een medewerker. Met de verdere uitrol van het OV-fietsslot in 2025 heeft ruim 95% van de totale vloot het nieuwe elektronische slot.

Afgelopen najaar waren er drie opvallende landelijke IT-storingen bij OV-fiets. De duur varieerde tussen een paar uur en bijna 24 uur. Heel vervelend voor onze klanten. Ze konden op die momenten geen OV-fiets huren. Inleveren van een gehuurde fiets kon wel, maar de huur liep dan nog door. Die stopte automatisch toen het systeem weer in de lucht was. Sommige reizigers kregen daarvoor onterecht een boete. De storingen hingen niet met elkaar samen. Er zijn maatregelen ontwikkeld en er is extra monitoring, hiermee proberen we te voorkomen dat dergelijke impactvolle storingen zich weer voordoen.

Veertig stations hebben we in 2025 voorzien van onbemenste OV-fietsuitgiftepunten. Het totaal komt daarmee op 143. 

OV-ebike

Op Driebergen-Zeist, Arnhem, Maastricht en Groningen liep in 2024 een proef met elektrische OV-fietsen (OV-ebike). De OV-ebike bleek een succes onder de reiziger en de pilot is afgerond. Toch komen er voorlopig geen nieuwe OV-ebike-locaties bij. De ebikemarkt is enorm in ontwikkeling en het uitbreiden van het OV-ebike aanbod vraagt een grote investering. De komende tijd richten we ons op het uitvoeren van de bestaande, duurzame operatie. Om zo te bouwen aan een betrouwbaar aanbod voor de reiziger. De huidige OV-ebikes blijven beschikbaar op de vier pilotstations. Op elk van deze stations zijn dertig OV-ebikes beschikbaar.

Autoparkeren

Op de meeste gereguleerde P+R terreinen parkeer je gratis. Op ongeveer vijftig betaal je parkeerkosten. Treinreizigers krijgen korting op het tarief. Met name in de regio’s buiten de Randstad, waar veel mensen met de auto naar het station komen, zijn P+R-voorzieningen van grote waarde om de auto-trein-combinatie te faciliteren. We blijven investeren in plekken voor deelauto's: op tweehonderd stations is nu een deelauto beschikbaar.

De stations(omgeving) van de toekomst

Samen met ProRail en diverse andere partijen werken wij aan een goed netwerk van vierhonderd stations en aan gebiedsontwikkeling rondom stations. De komende jaren zijn diverse stations in verbouwing en stationsgebieden in ontwikkeling. Extra aandacht is er voor duurzaamheid, bijvoorbeeld door het energieverbruik op de stations te verlagen en toe te werken naar afvalvrije stations.

Verduurzaming vastgoed

NS moet in 2050 voldoen uit de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs. Daarom werkt NS Stations sinds 2022 stapsgewijs aan verduurzaming van de stations en overig vastgoed. Zo hebben we inmiddels onze volledige vastgoedportefeuille geïnventariseerd op energiebesparende maatregelen. We hebben een strategie voor verduurzaming van het vastgoed vastgesteld. De maatregelen uit de inventarisatie hebben we gekoppeld aan onze reguliere onderhoudsplannen en de uitvoering van deze maatregelen is vanaf 2025 opgenomen in de bestaande onderhoudsprocessen van onze gebouwen.

Een concreet project uit 2025 is de aanbesteding en gunning voor de grootschalige renovatie van kantoor Stichthage op Den Haag Centraal. Begin 2026 wordt een start gemaakt met de renovatie van dit kantoor. Deze stappen leveren een bijdrage aan onze missie om ‘Paris Proof’ te worden, waaraan we ons in 2023 bij de Dutch Green Building Council hebben gecommitteerd. Lees meer over duurzaam vastgoed in onze duurzaamheidsrapportage.

Stations in verbouwing

In 2025 werkten we samen met partners aan de verbouwing en oplevering van diverse stations. In 2025 is op Amsterdam Centraal het eerste deel van de nieuwe UK-terminal overgedragen aan Eurostar. Sinds 10 februari rijden er weer rechtstreekse treinen naar Londen. Halverwege het jaar is ook het tweede deel van de terminal geopend, waardoor er meer reizigers kunnen vertrekken. Aan de monumentale gevels van Amsterdam Centraal is verder gewerkt en aan het einde van 2025 komt gebouw De Oost langzaam uit de steigers. Station Utrecht Overvecht is verduurzaamd en begin 2025 opgeleverd, zodat het station klaar is voor de toekomst. In juli is de nieuwe reizigerspassage op station Groningen geopend en zijn de voorbereidingen gestart voor de renovatie van het bestaande stationsgebouw. Ook is in 2025 het vernieuwde station Heiloo in gebruik genomen.

Verder wordt gewerkt aan de vernieuwing van diverse stations, zoals Nijkerk, Middelburg, Beverwijk, Muiderpoort en Venlo. En we werken aan de voorbereiding voor de perronkappen- en stationsrenovatie van Alkmaar, het voorplein van Zwolle en de stationshal, het voorplein en de fietsenstalling van Nijmegen.

Gebiedsontwikkeling

Samen met andere organisaties werken we aan de ontwikkeling van stationsgebieden om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren. Zo wordt de druk op andere infrastructuur verlicht en wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de woningbouwopgave en de duurzame bereikbaarheid van Nederland. Dat doen we samen met gemeentes, ProRail en anderen, bijvoorbeeld door in stationsgebieden stedelijke functies als wonen, werken, recreëren en onderwijs te combineren. Een aantal voorbeelden:

• In de Utrechtse Cartesiusdriehoek wordt een nieuwe stadswijk gebouwd met 2.850 woningen. Dit doen we samen met Gemeente Utrecht en een consortium van Ballast Nedam en MRP. Dit jaar is onderzocht of meer woningen mogelijk zijn. Dat heeft geleid tot een voorstel voor maximaal 800 extra woningen.

• In de Utrechtse nieuwe stadswijk Wisselspoor aan de Tweede Daalsedijk worden ruim 1.200 woningen gerealiseerd. Afgelopen jaar werd de koopovereenkomst ondertekend met VORM voor de ontwikkeling van het laatste deelgebied met 512 duurzame woningen. In 2025 zijn 538 woningen opgeleverd. VORM start naar verwachting in 2027 met de bouw van de resterende woningen.

• De Wagenwerkplaats in Amersfoort is een langgerekt gebied tussen het spoor en het Soesterkwartier. Deze voormalige NS-werkplaats voor goederenwagens transformeert straks naar een stadsdeel waar duizenden Amersfoorters zullen wonen. De Wagenwerkplaats bestaat uit drie deelgebieden die met groene parken aan elkaar worden verbonden. In 2025 is NS de tenderprocedure gestart voor de verkoop van het westelijk en in het midden gelegen deelgebied voor de ontwikkeling van circa 500 woningen, een mobiliteitshub, buurthuis en openbare ruimten.

• Samen met gebiedsontwikkelaar AM en gemeente ontwikkelen we Zwolle Spoorzone tot een nieuw stationsgebied met 1.000-1.500 woningen. En circa 8.000 m² kantoren, onderwijs, cultuur en horeca. In 2025 heeft een deel van de iconische Wärtsilä-hallen in het hart van het Stationskwartier Zwolle een tijdelijke nieuwe bestemming gekregen als sportlocatie met twaalf padelbanen.

• In november 2025 is de bouw van het zogeheten EKP-terrein Noord in de spoorzone van Den Bosch gestart met de realisatie van de eerste woningen. Hier komt een woon-, werk- en leergebied, met onder andere de Kunstacademie en meer dan 800 woningen.

• NS is verder betrokken bij de ontwikkeling van onder andere ‘De Nieuwe kern’ (tussen stations Duivendrecht, Johan Cruijff Arena, A2 en het Amstel Businesspark), project Zuidasdok in Amsterdam Zuid, Spoorzone Beverwijk en de Fuutlaan in Eindhoven.

Spooroverbouwingen

Bouwen boven en direct langs de treinsporen in de buurt van het station biedt kansen om steden te helpen groeien en duurzaam bereikbaar te houden. In 2024 stelden we samen met de gemeente Den Haag en ProRail een ontwikkelstrategie Den Haag vast. Hierin is ruimte voor overbouwing van de sporen van Den Haag Centraal. Voor Amsterdam Sloterdijk gaven we afgelopen jaar - in vervolg op een afspraak met het ministerie van IenW en samen met partners - verdere invulling aan het haalbaarheidsonderzoek naar grootschalige verstedelijking boven het spoor. Hierin is ook de verbetering van het station zelf meegenomen.

Samenwerken aan bereikbaarheid en goede voorzieningen

Op veel locaties staan we voor een complexe opgave. Met op de langere termijn een verwachte groei van het aantal reizigers in combinatie met een stevige stedelijke ontwikkeling in het stationsgebied. Samen met ProRail, het ministerie van IenW, provincies en gemeenten voeren we vanuit het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) verkenningen uit om in beeld te brengen wat hier nodig is. Zo werken we aan verkenningen voor de stations tussen Leiden Centraal en Dordrecht en voor de stations en de stationsomgevingen van Nijmegen en Den Bosch.