Voorwoord president-directeur

Als ik terugkijk op 2025 ben ik positief gestemd en zo kijk ik ook naar de toekomst. We scherpten onze strategie aan, hielden koers en dat merkten onze reizigers. Het was het eerste jaar van onze Hoofdrailnet-concessie 2025-2033 en ik ben er trots op dat we alle operationele prestatie-indicatoren (KPI’s) uit de concessie hebben gehaald.

Aangescherpte strategie: Betrouwbaar, Betaalbaar, Betrokken

Onze missie is Nederland samen duurzaam bereikbaar te maken. Voor iedereen. Onze aangescherpte strategie is richtinggevend in wat we doen. We richten onze aandacht volledig op onze kerntaak: reizigers van A naar B brengen, via gastvrije en prettige stations. Dat kunnen we goed en dat willen we nog verbeteren, met trotse en vitale medewerkers. Onze uitgangspunten zijn ‘Betrouwbaar, Betaalbaar en Betrokken’. We willen een punctuele, schone en veilige reis bieden, waarbij we reizigers goed informeren, ook als het anders loopt dan voorzien. Onze collega’s helpen bij de reis; in de trein, op de stations en bij de fietsenstalling. We onderzoeken hoe we het treinkaartje beter betaalbaar kunnen maken. Vooral op tijden en trajecten waarop de treinen niet vol zijn. Zo willen we komen tot gezonde groei. Betrokken staat voor onze rol in de samenleving.

Betrouwbaar: Vaker op tijd, zitplaatskans voldoende

NS verenigt alle provincies in een nationaal spoorsysteem. Ons hoofdrailnet zit Nederland als gegoten. En we vinden het belangrijk dat onze reizigers van ons op aankunnen. Dienstregeling 2025, die in december 2024 inging, was een compleet nieuw ontworpen en meer robuuste dienstregeling en dat wierp zijn vruchten af. We konden kleine verstoringen beter opvangen en daarnaast hadden we voldoende medewerkers en materieel. Dat kwam onze betrouwbaarheid ten goede.

Onze operationele prestaties in 2025 waren goed. Reizigers kwamen vaker op tijd en de kans op een zitplaats was ruim voldoende. Dat zijn mooie resultaten en we hebben er ook veel aan gedaan om de kwaliteit te verbeteren. Al blijft het belangrijk te beseffen dat de ervaring per reiziger kan verschillen en dat niet iedereen er altijd van profiteerde.   

Toch hebben we een flinke slag gemaakt. En dát tegen de achtergrond van een zeer uitdagend jaar. Daar ben ik trots op. Er waren veel geplande werkzaamheden en een ongekend hoog aantal onverwachte verstoringen, van seinstoringen tot te droge spoorbeddingen. Daar hebben onze reizigers last van. We weten ook dat op specifieke lijnen het reizigersoordeel hierdoor onder druk staat. Schiphol was bijvoorbeeld een bestemming waar veel gedoe en werkzaamheden waren. Net als bij Amsterdam Zuid, daar waren bijvoorbeeld werkzaamheden vanwege Zuidasdok. Ook vanuit Breda naar Den Haag kwamen reizigers vaak obstakels tegen. We moeten dat samen met ProRail beter doen.

Door de werkzaamheden en verstoringen konden de treinen ook niet altijd op tijd zijn bij opstelterreinen en onderhoudsbedrijven voor schoonmaak of onderhoud. We moesten vaak met vieze treinen rondrijden. Dát wil je als bedrijf niet voor je reizigers.   

De staat van de infrastructuur baart me grote zorgen. Het is belangrijk dat er voldoende wordt geïnvesteerd in het beheer en onderhoud van het Nederlandse spoor. ProRail heeft de norm voor impactvolle vertragingen, zoals afgesproken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, overschreden. We merken bij onze oosterburen dat te lang te weinig prioriteit en geld hiervoor tot enorme toestanden leiden. Het is niet goed als we in Nederland ook op zo’n punt terechtkomen. Zover is het nog niet, maar we zien dat ProRail voor een lastige taak staat en ondersteunen de oproep voor meer investeringen. 

Ook op de stations waren werkzaamheden. Zo onderging Hoofdstation Groningen een metamorfose en begonnen we met de verbouwingen van Venlo en Middelburg. En uiteraard wil ik Amsterdam Centraal noemen. Nu een bouwput, straks klaar voor de toekomst. Er worden daar veel aanpassingen aan de sporen gedaan. Ook op veel andere plekken waren werkzaamheden aan het spoor en reizigers moesten daarom regelmatig omreizen. Zelfs onder deze omstandigheden konden we de enorme toestroom van reizigers aan die op weg waren naar grote evenementen. Bijvoorbeeld Sail, de Dutch Grand Prix en het Festival op de ring. National Geographic vertoonde in het voorjaar de prachtige serie Amsterdam Centraal 24/7. Hiervoor is het dagelijkse werk op het station gevolgd. Rauw en ongefilterd, precies zoals het gaat. Van onze winkelmedewerkers, tot collega’s van Veiligheid & Service; je ziet een indrukwekkende, geoliede machine. Ieder kent zijn rol en doet zijn werk zo goed mogelijk voor de reizigers.

Betaalbaar

We letten in 2025 scherp op de uitgaven en bespaarden fors. Dat én het aantrekken van meer reizigers blijft ook de komende jaren nodig om financieel gezond te worden. Het gaat wel beter met NS. De afgelopen jaren zijn we stap voor stap uit de donkerrode financiële cijfers geklommen. Dankzij meer reizigers en kostenbesparingen zijn onze opbrengsten en kosten voor het eerst sinds 2019 weer in balans. Toch is het resultaat nog steeds onvoldoende. NS gaf de afgelopen jaren meer geld uit dan het verdiende en heeft veel moeten lenen voor investeringen in de toekomst. Het is nu zaak om onze netto schuld af te bouwen, dus we zijn er nog niet. Met verdere kostenbesparingen en groei in opbrengsten door het aantrekken van meer reizigers, zorgt NS voor een betrouwbare en betaalbare treindienst.

We hielden en houden het oog gericht op de toekomst en besloten te investeren in nieuwe treinen. Over een aantal jaren rijden deze FLIRT Flex-treinen, in klassiek geelblauw jasje, door ons land. Daar kunnen de aankomende generaties Nederlanders mee reizen.

'Een samenleving is gebaat bij goed, toegankelijk en betaalbaar openbaar vervoer'

NS blijft werken aan een betaalbaar treinkaartje. Openbaar vervoer is voor veel mensen heel belangrijk en niemand zit te wachten op forse tariefsverhogingen. Een samenleving is gebaat bij goed, toegankelijk en betaalbaar openbaar vervoer. Dus daar blijven we ons best voor doen. We zagen in 2025 dat inmiddels al steeds meer mensen onze aantrekkelijke NS PrijsTijd Deals weten te vinden.

Betrokken

Dat we als staatsdeelneming van grote waarde zijn voor de maatschappij is wel duidelijk. Dat weten we natuurlijk vanuit onze ontmoetingen met reizigers. We brengen mensen naar hun werk, vrijetijdsbesteding en familie. Dat is belangrijk. Maar er is meer.

NS heeft als staatsdeelneming publieke belangen te behartigen. We zijn onderdeel van de oplossing voor veel uitdagingen in ons land. We dragen bij aan de vermindering van CO₂ -uitstoot en de energietransitie. We spelen een rol bij het voorkomen van files. We denken mee met gemeenten over de ontwikkeling en bereikbaarheid van nieuwe wijken met duizenden woningen. Waar zit nog ruimte in de dienstregeling en hoe kunnen we aan wensen tegemoetkomen? En we hebben het over een goede overstap tussen verschillende vormen van vervoer. Zoals rondom Utrecht, waar plannen zijn voor een nieuwe tramlijn die op Utrecht Centraal moet aankomen, zodat reizigers vanaf daar verder kunnen. Het klinkt misschien raar, maar we hebben ook gelobbyd voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp. Want dat zal de druk op station Schiphol ontlasten, waardoor daar ruimte ontstaat voor internationale treinen. En het betekent veel voor het ontsluiten van nieuwe woningbouwprojecten in de Metropoolregio Amsterdam. Wij kijken dus verder dan alleen ons bedrijfsbelang.

‘Wij kijken verder dan ons bedrijfsbelang’

De waarde van NS is nu ook wetenschappelijk onderbouwd. Via de zogenoemde Futureproof Ratio. Onderzoekers concludeerden dat onze maatschappelijke waarde veel groter is dan onze financiële waarde. Bevorderen van contact tussen mensen en onze rol bij het tegengaan van klimaatverandering tellen daarbij zwaar mee. Uit de index blijkt dat NS maatschappelijk meer toevoegt dan op basis van de financiële waarde verwacht zou worden.

Betrokken collega's

Dan zijn er ook nog de NS’ers zelf. Dat zijn betrokken mensen; bij hun reizigers en bij het bedrijf. Dat maakte de cao-onderhandelingen en de stakingen misschien wel extra ingewikkeld. NS’ers willen het beste voor de reizigers en toch wordt het land geraakt door een staking. NS wilde een goede werkgever zijn binnen de mogelijkheden, bonden zetten zich in voor hun achterban en niet alle collega’s zaten op één lijn. We zijn er gelukkig uitgekomen, maar het was niet eenvoudig.

Werken bij NS is mensenwerk. Dat gaat trouwens ook helemaal niet zonder betrokkenheid. In een krappe arbeidsmarkt zullen we veel nieuwe medewerkers nodig hebben die er zin in hebben voor de samenleving aan de slag te gaan. Een derde van onze collega’s is 55 jaar of ouder. Alleen al de komende tien jaar zullen er zo’n 6.000 met pensioen gaan. We kijken daarom ook voortdurend naar hoe we met de toekomst van werk omgaan. Technologie en digitale innovaties zijn daarbij noodzakelijk, want op termijn zijn er niet genoeg mensen. En werk verandert. Een trein is inmiddels vooral een rijdende computer. Camera’s langs het spoor leveren ons extra informatie over de staat van onze treinen. Enorme rekenkracht ondersteunt onze collega’s bij de bijsturing. Als werkgever helpen we onze mensen bij het verwerven van vaardigheden die ze voor hun veranderende werk nodig hebben.  

Persoonlijke ontwikkeling kreeg in 2025 bij NS veel aandacht en dat blijft ook zo. Zelf oriënteerde ik me op innovaties in de wereld van het vervoer. Die gaan snel en het is nodig te weten wat er op de markt is. Daarnaast keerde ik nog even zo’n anderhalve week terug naar de politiek, ook weer leerzaam. Ik ging als verkenner voor het nieuwe kabinet aan de slag, natuurlijk ging dat in overleg met de raad van commissarissen. Veel NS’ers stuurden mij hartverwarmende berichten toen ik mijn tijdelijke rol bekendmaakte, ik voelde me gesteund door de grote NS-familie.

Dank aan collega's

Al die NS’ers hebben gezamenlijk afgelopen jaar veel werk verzet. Ze zijn er in geslaagd om ondanks die vele verstoringen en onvoorziene werkzaamheden de treindienst doorgaans overeind te houden. Hier zit verborgen werkdruk onder, dat is belangrijk om te beseffen. Voor buitenstaanders is dat vaak niet zichtbaar, maar de wereld van het spoor is complex. En als er iets misgaat, dan zet iedereen de schouders er direct onder. De flexibiliteit die onze mensen dan tonen, is klasse. Ze hebben dat ene doel voor ogen: de reizigers op hun plek van bestemming krijgen. Ik wil mijn collega’s heel erg bedanken voor hun inzet.  

De medezeggenschap wil ik er nog even uitlichten. Deze groep collega’s heeft een belangrijke en verantwoordelijke taak op zich genomen en toonde een grote mate van betrokkenheid. Ook veel dank daarvoor. Ook de samenwerking met de raad van commissarissen was in 2025 goed, open en constructief.

Tot slot ben ik blij dat de raad van bestuur sinds april compleet is met de komst van Daan Schut. De onderlinge dynamiek binnen de raad van bestuur is goed en we vullen elkaar aan.

Ten opzichte van een paar jaar geleden zit NS nu in rustiger vaarwater en we gaan vol vertrouwen de toekomst in. De eerste jaren ligt onze focus op betrouwbare dienstverlening en de voorbereiding op de groei van het aantal reizigers. We weten dat 2026 niet eenvoudig zal zijn, met alle werkzaamheden die eraan komen. Maar wij, NS’ers, stropen altijd weer de mouwen op. Onze reizigers rekenen op ons.

Namens de raad van bestuur,

Wouter Koolmees,
president-directeur