Gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport van de onafhankelijke accountant

Aan: de aandeelhouder en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse Spoorwegen

Hieronder worden de conclusies en voornaamste onderdelen van onze controle en beoordeling weergegeven. Voor de volledige tekst van de controleverklaring van de onafhankelijke accountant, welke tevens het assurance-rapport over de duurzaamheidsinformatie bevat, wordt naar de volgende pagina’s verwezen.

Samenvatting

Conclusies

Object van onderzoek

Uitkomst van uitgevoerde werkzaamheden

Niveau van zekerheid

Jaarrekening 2018 (geconsolideerd en enkelvoudig)

Getrouw beeld.

Redelijke mate (controle).

Duurzaamheidsinformatie 2018

Betrouwbare en toereikende weergave.

Beperkte mate (beoordeling).

Andere informatie, inclusief de verslagen van het bestuur en de raad van commissarissen

Geen materiële afwijkingen.

 

Voornaamste onderdelen van onze controle en beoordeling

Wat wij hebben gedaan

Reikwijdte van onze werkzaamheden

Materialiteit

Kernpunten van onze controle en beoordeling

Controle van de jaarrekening 2018 (geconsolideerd en enkelvoudig)

Nederland, Verenigd Koninkrijk en Duitsland

€ 45 miljoen, op basis van 0,8% van de omzet.

  • Opbrengstverantwoording.

  • Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

  • Afrekenmechanismes concessies.

  • Aanpassing waarderingsgrondslagen toegezegde pensioenregelingen Verenigd Koninkrijk.

Beoordeling van de duurzaamheidsinformatie 2018

Nederland, Verenigd Koninkrijk en Duitsland

Varieert per relevant onderdeel van de duurzaamheidsinformatie.

Voortgang en betrouwbaarheid HRN prestatie indicatoren.

Werkzaamheden voor andere informatie

Volledig jaarverslag

Vergelijkbaar met de controle en beoordeling.

Geen.

Gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport van de onafhankelijke accountant

Aan: de aandeelhouder en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse Spoorwegen

Onze conclusies

Wij hebben de jaarrekening 2018 van N.V. Nederlandse Spoorwegen te Utrecht gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde en de enkelvoudige jaarrekening.

Naar ons oordeel:

  • geeft de geconsolideerde jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van N.V. Nederlandse Spoorwegen op 31 december 2018 en van het resultaat en de kasstromen over 2018 in overeenstemming met International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS) en met Titel 9 Boek 2 BW;

  • geeft de enkelvoudige jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van N.V. Nederlandse Spoorwegen op 31 december 2018 en van het resultaat over 2018 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Wij hebben de duurzaamheidsinformatie in het jaarverslag van N.V. Nederlandse Spoorwegen te Utrecht over 2018 beoordeeld. De reikwijdte van onze beoordeling is beschreven in de sectie Onze reikwijdte. Een beoordeling is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid.

Op grond van onze werkzaamheden is ons niets gebleken op basis waarvan wij zouden moeten concluderen dat de duurzaamheidsinformatie geen, in alle van materieel belang zijnde aspecten, betrouwbare en toereikende weergave geeft van:

  • het beleid en de bedrijfsvoering ten aanzien van maatschappelijk verantwoord ondernemen; en

  • de gebeurtenissen en de prestaties op dat gebied in 2018;

in overeenstemming met de Sustainability Reporting Standards (optie Core) van het Global Reporting Initiative (GRI) en de aanvullend gehanteerde rapportagecriteria zoals toegelicht in het hoofdstuk “Reikwijdte en verslaggevingscriteria” van het jaarverslag.

Op grond van de werkzaamheden volgens de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW en de Nederlandse Standaard 720, zijn wij van mening dat de andere informatie in het jaarverslag, inclusief het bestuursverslag en het verslag van de raad van commissarissen:

  • met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat;

  • alle informatie bevat die op grond van Titel 9 Boek 2 BW is vereist.

Basis voor onze conclusies

Wij hebben onze assurance-opdrachten verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden en de Nederlandse Standaard 3810N, “Assurance-opdrachten inzake maatschappelijke verslagen” vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie Onze verantwoordelijkheden.

Wij vinden dat de door ons verkregen assurance-informatie voldoende en geschikt is als basis voor onze conclusies. 

Onze onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van N.V. Nederlandse Spoorwegen zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Dit houdt onder meer in dat wij geen activiteiten verrichten die conflicterend kunnen zijn met onze onafhankelijke assurance-opdrachten. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

De reikwijdte van onze opdracht

Het jaarverslag van N.V. Nederlandse Spoorwegen bestaat uit de jaarrekening en andere informatie, inclusief het bestuursverslag en het verslag van de raad van commissarissen, dat gezamenlijk een weergave geeft van het beleid, de bedrijfsvoering, de gebeurtenissen en de prestaties ten aanzien van de financiële positie en maatschappelijk verantwoord ondernemen van N.V. Nederlandse Spoorwegen gedurende het verslagjaar 2018. De volgende informatie in het jaarverslag is onderdeel van de reikwijdte van onze assurance-opdrachten.

De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit:

  • de geconsolideerde balans per 31 december 2018;

  • de volgende overzichten over 2018: de geconsolideerde winst-en-verliesrekening,
    het geconsolideerde overzicht van het totaalresultaat, het geconsolideerde kasstroomoverzicht en het geconsolideerde mutatie overzicht van het eigen vermogen;

  • de toelichting met een overzicht van de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

De enkelvoudige jaarrekening bestaat uit:

  • de enkelvoudige balans per 31 december 2018;

  • de enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2018;

  • de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.

De duurzaamheidsinformatie bestaat uit hoofdstukken ”In het kort”, ” 2018 in een notendop”, “Voorwoord van de president-directeur”, “Profiel van NS”, “Onze strategie”, alle hoofdstukken opgenomen onder ‘’Activiteiten in Nederland’’ en ‘’Activiteiten in het buitenland’’, “Onze impact op milieu en maatschappij”, “NS als werkgever in Nederland”, “Organisatieverbetering” , “Dialoog met onze stakeholders” en “Reikwijdte en verslaggevingscriteria” in het jaarverslag 2018 van N.V. Nederlandse Spoorwegen.

De andere informatie bestaat uit:

  • Het NS Bestuursverslag bestaande uit: Verslag van de raad van bestuur, Beheersing van risico’s, Corporate Governance, het Verslag van activiteiten in Nederland en Abellio;

  • het Verslag van de raad van commissarissen;

  • de overige gegevens in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Beperkingen in de reikwijdte van onze beoordeling van de duurzaamheidsinformatie

In de duurzaamheidsinformatie is toekomstgerichte informatie opgenomen in de vorm van ambities, strategie, plannen, verwachtingen en ramingen en risico-inschattingen. Inherent aan toekomstgerichte informatie is dat de werkelijke uitkomsten in de toekomst onzeker zijn. Wij geven geen zekerheid bij de veronderstellingen en de haalbaarheid van toekomstgerichte informatie in de duurzaamheidsinformatie.

In het hoofdstuk ‘Onze impact op milieu en maatschappij’ zijn de berekeningen veelal uitgevoerd met gebruikmaking van bronnen van externe partijen. De gehanteerde bronnen zijn toegelicht in het onderdeel Methodologie Impactanalyse jaarverslag 2018 op www.ns.nl/mvoberekeningen. Wij hebben ten aanzien van de inhoud van deze externe bronnen geen werkzaamheden verricht, anders dan het beoordelen van de geschiktheid en plausibiliteit van deze externe bronnen.

De verwijzingen naar externe bronnen of websites in de duurzaamheidsinformatie maken geen onderdeel uit van de duurzaamheidsinformatie die door ons is beoordeeld. Wij verstrekken derhalve geen zekerheid over deze informatie.

Rapportagecriteria

De informatie binnen de reikwijdte van onze controle en beoordeling dient gelezen en begrepen te worden samen met de rapportagecriteria. N.V. Nederlandse Spoorwegen is verantwoordelijk voor het selecteren en toepassen van deze rapportagecriteria, rekening houdend met de van toepassing zijnde wet- en regelgeving met betrekking tot verslaggeving. De gehanteerde rapportagecriteria voor het opstellen van de jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie zijn hieronder beschreven.

Geconsolideerde jaarrekening

International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS) en Titel 9 Boek 2 BW

Enkelvoudige jaarrekening, bestuursverslag en verslag van de raad van commissarissen

Titel 9 Boek 2 BW

Duurzaamheidsinformatie

Sustainability Reporting Standards (optie Core) van het GRI en de aanvullend gehanteerde rapportagecriteria zoals toegelicht in het hoofdstuk “Reikwijdte en Verslaggevingscriteria” van het jaarverslag.

Materialiteit

Algemeen

De reikwijdte van onze assurance-werkzaamheden wordt beïnvloed door de toepassing van materialiteit. Onze assurance-opdrachten zijn erop gericht om zekerheid te verschaffen of de jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie geen afwijkingen van materieel belang bevatten. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de (economische) beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controle- en beoordelingswerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op onze conclusies.

Jaarrekening

Op basis van ons professionele oordeel hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als volgt bepaald:

Materialiteit

€ 45 miljoen (2017: € 40 miljoen)

Toegepaste benchmark

0,8% van de omzet

Nadere toelichting

Gegeven de aard van de activiteiten van NS, haar doelstellingen, en het belang van haar operationele prestaties in binnen- en buitenland, wordt omzet als activiteitenbasis de meest relevante basis voor materialiteit geacht.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn.

Wij zijn met de raad van commissarissen overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 2,25 miljoen rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Duurzaamheidsinformatie

Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij materialiteitsniveaus bepaald voor elk relevant onderdeel van de duurzaamheidsinformatie en voor de duurzaamheidsinformatie als geheel.

Bij het evalueren van onze materialiteitsniveaus hebben wij kwantitatieve en kwalitatieve aspecten evenals de relevantie van informatie voor zowel de belanghebbenden als de organisatie in ogenschouw genomen.

Reikwijdte van de groepscontrole

N.V. Nederlandse Spoorwegen staat aan het hoofd van een groep van entiteiten. De financiële informatie van deze groep is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Spoorwegen.

De groepscontrole heeft zich met name gericht op de significante onderdelen het NL Reizigersbedrijf en Abellio. Bij de Nederlandse groepsonderdelen hebben wij zelf controlewerkzaamheden uitgevoerd.

Wij hebben gebruik gemaakt van accountants van ons internationale netwerk bij de controle van de buitenlandse bedrijfsonderdelen. In totaal vertegenwoordigen bovengenoemde werkzaamheden 90% van de totale activa en 88% van de bruto-opbrengsten van de groep.

Door bovengenoemde werkzaamheden bij (groeps)onderdelen, gecombineerd met aanvullende werkzaamheden op groepsniveau, hebben wij voldoende en geschikte controle-informatie met betrekking tot de financiële informatie van de groep verkregen om een oordeel te geven over de geconsolideerde jaarrekening.

De kernpunten van onze controle en beoordeling

In de kernpunten van onze controle en beoordeling beschrijven wij zaken die naar ons professionele oordeel het meest belangrijk waren tijdens onze controle van de jaarrekening en onze beoordeling van de duurzaamheidsinformatie. De kernpunten van onze controle en onze beoordeling hebben wij met de raad van commissarissen gecommuniceerd, maar vormen geen volledige weergave van alles wat is besproken.

Wij hebben onze assurance-werkzaamheden met betrekking tot deze kernpunten bepaald in het kader van de jaarrekeningcontrole en beoordeling van de duurzaamheidsinformatie als geheel.

Onze bevindingen ten aanzien van de individuele kernpunten moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke conclusies over deze kernpunten.

In 2017 waren onder andere “Belastingpositie en fiscale risico’s” en “Afwikkeling claims inzake onregelmatigheden aanbesteding Limburg concessie” onderkend als kernpunten van onze controle.

De voornaamste aandachtsgebieden in de belastingpositie hadden betrekking op de ontwikkelingen met betrekking tot de overdracht van het rollend materieel van de Ierse dochter NS Financial Services naar de Nederlandse vennootschap NS Lease B.V., alsmede de waardering van de latente belastingvorderingen. Door de overeenkomst die is bereikt met de Nederlandse en Ierse fiscus inzake de overdracht van het rollend materieel en de ontwikkelingen in de verwachte fiscale resultaten voor 2019 en verder is het risico met betrekking de ‘Belastingpositie en fiscale risico’s’ niet langer als kernpunt in onze controle geïdentificeerd.

“Afwikkeling claims inzake onregelmatigheden aanbesteding Limburg concessie” is eveneens niet langer als kernpunt in de controle geïdentificeerd, omdat NS de door de ACM opgelegde boete in 2017 heeft betaald en verantwoord. Hierbij merken we op dat het onderzoek door het OM nog niet is afgerond.

De ontwikkelingen in 2018 geven echter geen aanleiding om dit als kernpunt te handhaven.

In 2018 hebben wij twee nieuwe kernpunten van onze controle opgenomen.

“Afrekenmechanisme concessies” is een kernpunt omdat onzekerheid is ontstaan over de afrekeningen met concessieverleners in het Verenigd Koninkrijk. “Aanpassing waarderingsgrondslagen toegezegde pensioenregelingen Verenigd Koninkrijk” is een kernpunt vanwege zowel de complexiteit als de impact op het resultaat.

Opbrengstverantwoording

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

In de jaarrekeningpost Opbrengsten zijn de opbrengsten uit reizigersvervoer voor een bedrag van € 5,9 miljard opgenomen. Dit bedrag bestaat uit opbrengsten uit de verkoop van diverse kaartsoorten die het recht geven op vervoer, alsmede uit overheidsbijdragen.

De diversiteit in kaartsoorten gecombineerd met het grote aantal transacties stelt hoge eisen aan de betrouwbaarheid en continuïteit van transactie-verwerkende systemen teneinde te waarborgen dat individuele transacties leiden tot juiste en volledige opbrengstverantwoording.

De toelichting inzake de opbrengstverantwoording van reizigersvervoer is opgenomen in de toelichting onder noot 1 van de jaarrekening.

Onze werkzaamheden omvatten onder andere het beoordelen van zowel de interne beheersingsmaatregelen als de geautomatiseerde omgeving, het uitvoeren van data analyse werkzaamheden zoals trendanalyses en analyse van handmatige boekingen, het uitvoeren van een deelwaarneming op de juiste en volledige verwerking van transacties, en het beoordelen van de inschatting van de NS inzake de allocatie van verschillende overheidsbijdragen.

Uit onze werkzaamheden is gebleken dat NS de kwaliteit van de (IT) beheersing gedurende 2018 verder heeft verbeterd door opvolging te geven aan een deel van de door ons in eerdere jaren gerapporteerde bevindingen.

De nog openstaande bevindingen en bijbehorende aanbevelingen zijn opnieuw onder de aandacht gebracht in de managementletter.

Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

NS is in belangrijke mate afhankelijk van de IT-infrastructuur voor de continuïteit van de bedrijfsactiviteiten, voor een belangrijk deel ziet dit toe op het proces rondom de opbrengstverantwoording.

In de afgelopen jaren heeft NS investeringen verricht in de standaardisatie en verbetering van de IT-infrastructuur, systemen en –processen, gericht op het vergroten van de effectiviteit van de IT-infrastructuur en de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Wij hebben werkzaamheden verricht ten aanzien van de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking, uitsluitend voor zover noodzakelijk binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarbij hebben we gespecialiseerde IT-auditors opgenomen in ons controleteam.

Onze werkzaamheden bestonden uit de beoordeling van de ontwikkelingen in de IT-infrastructuur en het testen van de voor onze controle relevante interne beheersings-maatregelen met betrekking tot IT-systemen en –processen. De door ons onderkende risico’s en aanbevelingen gedaan gericht op verbeteringen op dit gebied hebben we onder de aandacht gebracht. Verwezen wordt naar de paragraaf Beheersing van risico’s in het NS Jaarverslag.

Uit onze werkzaamheden is gebleken dat NS de kwaliteit van de IT beheersing gedurende 2018 verder heeft verhoogd door opvolging te geven aan een deel van de door ons in eerdere jaren gerapporteerde bevindingen.

De nog openstaande bevindingen en bijbehorende aanbevelingen zijn opnieuw onder de aandacht gebracht in de managementletter.

Wij merken tevens op dat NS in de afgelopen jaren de informatiebeveiliging verder heeft verbeterd.

Verder verwijzen wij voor wat betreft de betrouwbaarheid en continuïteit van de IT-omgeving ook naar de paragraaf Beheersing van risico’s in het NS jaarverslag.

Afrekenmechanismes concessies

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

In de concessieovereenkomsten in binnen- en het buitenland zijn diverse bepalingen opgenomen die betrekking hebben op afrekeningen die plaatsvinden bij ontwikkelingen, zoals achterblijvende (macro) economische groei en infrastructurele verstoringen.

Voor het bepalen van de omvang van deze afrekeningen met de concessieverlener moet NS aannames doen ten aanzien van de toerekening aan periodes en andere specifieke afrekenmechanismes zoals opgenomen in deze verschillende concessieovereenkomsten in binnen- en buitenland.

In het Verenigd Koninkrijk zijn onzekerheden ontstaan in de balansposities die voortvloeien uit afrekenmechanisme ’s en geschillen met de concessieverleners.

De specifieke toelichting met betrekking tot deze specifieke afrekeningen is opgenomen in de toelichting onder noot 7 en 17 van de jaarrekening.

Wij hebben aan de hand van de concessieovereenkomsten en andere bronbescheiden vastgesteld welke afspraken er tussen NS en de diverse concessieverleners bestaan.

De directie heeft per balansdatum een inschatting van de posities per 31 december 2018 gemaakt.

De uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de omvang van de verantwoorde afrekeningen hebben wij op redelijkheid getoetst aan de hand van bronbescheiden en conclusies van interne en onafhankelijke externe adviseurs.

Tevens hebben wij de uitgangspunten van afgelopen jaar retrospectief getoetst.

Ook hebben we vastgesteld dat er geen ontwikkelingen na balansdatum zijn die significant van invloed zijn op de inschatting per balansdatum.

Wij kunnen ons verenigen in de verwerkingswijze van NS en verwijzen naar de toelichtingen onder noot 7 en 17 van de jaarrekening.

Aanpassing waarderingsgrondslagen toegezegde pensioenregelingen Verenigd Koninkrijk

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

NS en Abellio hebben een stelselwijziging doorgevoerd in de wijze waarop de pensioenlasten worden verantwoord met betrekking tot de pensioenregelingen die van toepassing zijn op de verschillende train operating companies (TOC’s) in het Verenigd Koninkrijk.

Bijzonderheid in de pensioenregeling bestaat uit het feit dat de regeling die wordt aangeboden aan de werknemers kenmerken heeft van een zogenaamde toegezegde pensioenregeling, terwijl de pensioenverplichting die de TOC hiermee aangaat na afloop van de concessie volledig wordt overgedragen aan de nieuwe concessiehouder.

De wijziging betreft dat bij het bepalen van de pensioenlasten die in de winst-en-verliesrekening worden verwerkt, alleen rekening wordt gehouden met de kosten die gedurende de concessieperiode ten laste komen van NS en Abellio.

Als gevolg hiervan is het resultaat voor belastingen 2018 gestegen met € 35 miljoen en 2017 met € 25 miljoen, met een corresponderende mutatie van de “niet gerealiseerde actuariële resultaten”. De stelselwijziging heeft geen invloed op eigen vermogen en kasstromen.

Wij hebben aan de hand van de pensioenovereenkomsten en andere bronbescheiden de afspraken tussen NS en Abellio en de diverse concessieverleners gecontroleerd.

Wij hebben getoetst of de nieuwe waarderingsgrondslagen in overeenstemming met de vigerende verslaggevingsregels zijn.

Hiernaast hebben wij getoetst of voldoende grondslag aanwezig is om een stelselwijziging door te voeren in overeenstemming met de vigerende verslaggevingsregels.

Wij kunnen ons verenigen in de verwerkingswijze van NS en verwijzen naar Sectie 1, “Aanpassing waarderingsgrondslagen toegezegde pensioenregelingen Verenigd Koninkrijk” van de jaarrekening.

Voor de beoordeling van de duurzaamheidsinformatie hebben wij het volgende kernpunt geïdentificeerd:

Voortgang en betrouwbaarheid HRN prestatie-indicatoren

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze beoordeling

Belangrijke observaties

NS meet de voortgang in het behalen van haar strategie via de hoofdrail-concessie prestatie-indicatoren.

De voortgang van deze prestatie-indicatoren vormen ook een belangrijk onderdeel van de mid-term review in 2019 en de slot evaluatie in 2024 ten aanzien van de concessieverlenging.

Gezien de relevantie hebben wij deze set prestatie-indicatoren als geheel geïdentificeerd als kernpunt binnen onze beoordelingswerkzaamheden.

Binnen onze werkzaamheden hebben wij inzicht verkregen in het rapportageproces (inclusief interne beheersmaatregelen).

Wij hebben de consistentie met de publieke definities uit het Vervoerplan 2018 beoordeeld en een aansluiting gemaakt met hetgeen door NS wordt gerapporteerd aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Wij hebben de toelichting in de hoofdstukken opgenomen onder ‘’Activiteiten in Nederland’’ ten aanzien van de prestatie-indicatoren beoordeeld.

NS is bezig met een verbetertraject rondom de interne beheersing van deze prestatie-indicatoren.

NS verwacht dat dit traject nog het grootste gedeelte van 2019 in beslag zal nemen.

Om de realisatie van deze prestatie-indicatoren op de juiste wijze te kunnen interpreteren, dienen deze in samenhang te worden gelezen met de definities uit het Vervoerplan 2018.

Wij achten de toelichting met betrekking tot de hoofdrail-concessie prestatie-indicatoren toereikend.

Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde vereisten

Benoeming

Wij zijn door de raad van commissarissen op 3 september 2013 benoemd als accountant van N.V. Nederlandse Spoorwegen vanaf de controle van het boekjaar 2014 en zijn sinds dat boekjaar tot nu toe de externe accountant.

Verantwoordelijkheden

Verantwoordelijkheden van het bestuur en de raad van commissarissen

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met EU-IFRS en met Titel 9 Boek 2 BW en voor het opstellen van de andere informatie, inclusief het bestuursverslag, in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW en overige gegevens voortvloeiende uit Titel 9 Boek 2 BW.

Het bestuur is ook verantwoordelijk voor het opstellen van betrouwbare en toereikende duurzaamheidsinformatie in overeenstemming met de Sustainability Reporting Standards (optie Core) van het GRI en de aanvullend gehanteerde rapportagecriteria zoals toegelicht in het hoofdstuk “Reikwijdte en verslaggevingscriteria” van het jaarverslag, inclusief het identificeren van stakeholders en het bepalen van materiële onderwerpen. De door het bestuur gemaakte keuzes ten aanzien van de reikwijdte van de duurzaamheidsinformatie en het verslaggevingsbeleid zijn uiteengezet in het hoofdstuk “Reikwijdte en verslaggevingscriteria” van het jaarverslag.

Het bestuur is ook verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de onderneming in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevingsstelsels moet het bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur het voornemen heeft om de vennootschap te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderneming haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

De raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het rapportageproces van N.V. Nederlandse Spoorwegen.

Onze verantwoordelijkheden

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van de assurance-opdrachten dat wij daarmee voldoende en geschikte assurance-informatie verkrijgen voor de door ons af te geven conclusies.

Onze controle van de jaarrekening is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Onze beoordeling van de duurzaamheidsinformatie is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid. De werkzaamheden die worden verricht bij het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid zijn gericht op het vaststellen van de plausibiliteit van informatie en variëren in aard en timing van, en zijn ook geringer in omvang, dan die bij een assurance-opdracht gericht op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid. De mate van zekerheid die wordt verkregen bij een beoordeling is daarom ook aanzienlijk lager dan de zekerheid die wordt verkregen bij een controle.

Wij passen de Nadere voorschriften kwaliteitssystemen (NVKS) toe. Op grond daarvan beschikken wij over een samenhangend stelsel van kwaliteitsbeheersing inclusief vastgelegde richtlijnen en procedures inzake de naleving van ethische voorschriften, professionele standaarden en andere relevante

wet- en regelgeving. Een verdere beschrijving van onze verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij deze gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport.

Amsterdam, 21 februari 2019

Ernst & Young Accountants LLP

w.g. drs. J. Verhagen RA

Bijlage bij de gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport van de onafhankelijke accountant

 

Uitgevoerde werkzaamheden

  
 

Wij hebben deze assurance-opdrachten professioneel kritisch uitgevoerd met een multidisciplinair team en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden en de Nederlandse assurance-standaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

 

Onze controle voor het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid bij de jaarrekening bestond onder andere uit:

 

Onze beoordeling voor het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid bij de duurzaamheidsinformatie bestond onder andere uit:

het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing;

het uitvoeren van een omgevingsanalyse en het verkrijgen van inzicht in de relevante maatschappelijke thema’s en kwesties en de kenmerken van de entiteit;

het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de entiteit;

het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte rapportagecriteria, de consistente toepassing hiervan en de toelichtingen die daarover in de duurzaamheidsinformatie staan. Dit omvat het evalueren van de uitkomsten van de dialoog met belanghebbenden en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur;

het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;

het verkrijgen van inzicht in de rapporteringsprocessen die ten grondslag liggen aan de gerapporteerde duurzaamheidsinformatie, inclusief het op hoofdlijnen kennisnemen van de interne beheersingsmaatregelen, voor zover relevant voor onze beoordeling;

het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is.

het identificeren van gebieden in de duurzaamheidsinformatie met een hoger risico op misleidende of onevenwichtige informatie of afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Het op basis van deze risico‑ inschatting bepalen en uitvoeren van verdere werkzaamheden gericht op het vaststellen van de plausibiliteit van de duurzaamheidsinformatie.

Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderneming haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven;

 

Deze verdere werkzaamheden bestonden onder meer uit:

het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen;

het afnemen van interviews met het management verantwoordelijk voor de duurzaamheidsstrategie, –beleid en -prestaties.

het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

het afnemen van interviews met relevante medewerkers verantwoordelijk voor het aanleveren van de informatie voor, het uitvoeren van interne controles op, en de consolidatie van gegevens in de duurzaamheidsinformatie;

  

het verkrijgen van assurance-informatie dat de duurzaamheidsinformatie aansluit op de onderliggende administraties van de entiteit;

  

het op basis van beperkte deelwaarnemingen beoordelen van relevante interne en externe documentatie;

  

het evalueren van de redelijkheid van de schattingen die bij de impactanalyse zijn gehanteerd en van de veronderstellingen die aan die schattingen ten grondslag liggen, welke zijn toegelicht in het onderdeel Methodologie Impactanalyse jaarverslag 2018 op www.ns.nl/mvoberekeningen;

  

het beoordelen van de geschiktheid en plausibiliteit van de bronnen van externe partijen die zijn gehanteerd voor de berekeningen die ten grondslag liggen aan de impactanalyse en welke zijn toegelicht in het onderdeel Methodologie Impactanalyse jaarverslag 2018 op www.ns.nl/mvoberekeningen;

  

het beoordelen van de definities inzake de prestatie-indicatoren van de vervoersconcessie uit het Vervoerplan 2018 zoals opgenomen in de sectie Downloads op nsjaarverslag.nl/jaarverslag-2018;<

  

het analytisch evalueren van data en trends in de informatie aangeleverd voor consolidatie op groepsniveau;

  

het aansluiten van de relevante financiële informatie met de jaarrekening;

  

het evalueren van de consistentie van de duurzaamheidsinformatie met de informatie in het jaarverslag buiten de reikwijdte van onze beoordeling;

  

het evalueren van de algehele presentatie, structuur en inhoud van de duurzaamheidsinformatie;

  

het overwegen of de duurzaamheidsinformatie als geheel, inclusief de daarin opgenomen toelichtingen, het beeld weergeeft in relatie tot het doel van de gehanteerde rapportagecriteria.

 

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening of onze beoordelingswerkzaamheden bij de duurzaamheidsinformatie.
Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen. Bepalend hierbij zijn de omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten. Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de volledige financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was.

 

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de assurance-opdrachten en over de significante bevindingen die uit onze assurance-opdrachten naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Wij bevestigen aan de raad van commissarissen dat wij de relevante ethische voorschriften over onafhankelijkheid hebben nageleefd. Wij communiceren ook met de raad over alle relaties en andere zaken die redelijkerwijs onze onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden en over de daarmee verband houdende maatregelen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.

Wij bepalen de kernpunten van onze controle van de jaarrekening en beoordeling van de duurzaamheidsinformatie op basis van alle zaken die wij met de raad van commissarissen hebben besproken. Wij beschrijven deze kernpunten in onze gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport, tenzij dit is verboden door wet- of regelgeving of in buitengewoon zeldzame omstandigheden wanneer het niet vermelden in het belang van het maatschappelijk verkeer is.