Gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport van de onafhankelijke accountant

Aan: de aandeelhouder en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse Spoorwegen

Onze conclusies

Wij hebben de jaarrekening 2017 van N.V. Nederlandse Spoorwegen te Utrecht gecontroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde en de enkelvoudige jaarrekening.

Naar ons oordeel:

  • geeft de geconsolideerde jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van N.V. Nederlandse Spoorwegen op 31 december 2017 en van het resultaat en de kasstromen over 2017 in overeenstemming met International Financial Reporting Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-IFRS) en met Titel 9 Boek 2 BW.

  • geeft de enkelvoudige jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van N.V. Nederlandse Spoorwegen op 31 december 2017 en van het resultaat over 2017 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Wij hebben de duurzaamheidsinformatie in het jaarverslag van N.V. Nederlandse Spoorwegen te Utrecht over 2017 (hierna: NS jaarverslag) beoordeeld. De reikwijdte van onze beoordeling is beschreven in de sectie “Onze scope”. Een beoordelingsopdracht is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid.

Op grond van onze werkzaamheden is ons niets gebleken op basis waarvan wij zouden moeten concluderen dat de duurzaamheidsinformatie geen, in alle van materieel belang zijnde aspecten, betrouwbare en toereikende weergave geeft van:

  • het beleid en de bedrijfsvoering ten aanzien van maatschappelijk verantwoord ondernemen; en

  • de gebeurtenissen en de prestaties op dat gebied in 2017

in overeenstemming met de Sustainability Reporting Standards van Global Reporting Initiative (GRI) en de aanvullend gehanteerde verslaggevingscriteria (zoals beschreven in het hoofdstuk “Reikwijdte en Verslaggevingscriteria” van het NS jaarverslag.

Basis voor onze conclusies

Wij hebben onze assurance-opdrachten verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden en de Nederlandse Standaard 3810N “Assurance-opdrachten inzake maatschappelijke verslagen” vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie “Onze verantwoordelijkheden”.

Wij vinden dat de door ons verkregen assurance-informatie voldoende en geschikt is als basis voor onze conclusies.

Onze onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van N.V. Nederlandse Spoorwegen zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Dit houdt onder meer in dat wij geen activiteiten verrichten die conflicterend kunnen zijn met onze onafhankelijke assurance-opdrachten. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Onze scope

De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit:

  • de geconsolideerde balans per 31 december 2017;

  • de volgende overzichten over 2017: de geconsolideerde winst-en-verliesrekening, het geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat, het geconsolideerd kasstroomoverzicht en het geconsolideerd mutatie overzicht van het eigen vermogen; en

  • de toelichting met een overzicht van de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

De enkelvoudige jaarrekening bestaat uit:

  • de enkelvoudige balans per 31 december 2017

  • de enkelvoudige winst-en-verliesrekening over 2017; en

  • de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.

De duurzaamheidsinformatie bestaat uit hoofdstukken ”In het kort”, ”2017 in een notendop”, “Voorwoord van de president-directeur”, “Profiel van NS”, “Onze strategie”, alle hoofdstukken opgenomen onder “Activiteiten in Nederland” en “Activiteiten in het buitenland”, “Onze impact op milieu en maatschappij”, “NS als werkgever in Nederland”, “Dialoog met onze stakeholders” en “Reikwijdte en verslaggevingscriteria” in het NS jaarverslag.

Beperkingen in de reikwijdte van onze beoordeling

Toekomstgerichte informatie niet onderzocht

In de duurzaamheidsinformatie is toekomstgerichte informatie opgenomen in de vorm van ambities, strategie, plannen, verwachtingen, ramingen en risico-inschattingen. Inherent aan deze informatie is dat de werkelijke uitkomsten in de toekomst onzeker zijn. Wij geven geen zekerheid bij de veronderstellingen en de haalbaarheid van toekomstgerichte informatie in de duurzaamheidsinformatie.

Verwijzingen naar externe bronnen niet beoordeeld

De verwijzingen naar externe bronnen of websites in de duurzaamheidsinformatie maken geen onderdeel uit van de duurzaamheidsinformatie die door ons is beoordeeld. Wij verstrekken derhalve geen zekerheid over deze informatie.

Materialiteit

Algemeen

De scope van onze assurance-werkzaamheden wordt beïnvloed door de toepassing van materialiteit. Onze assurance-opdrachten zijn erop gericht om zekerheid te verschaffen of de jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie geen afwijkingen van materieel belang bevatten. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de (economische) beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controle- en beoordelingswerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op onze conclusies.

Jaarrekening

Op basis van ons professionele oordeel hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als volgt bepaald:

Materialiteit

€ 40 miljoen (2016: € 40 miljoen)

Toegepaste benchmark

0,8% van de omzet

Nadere toelichting

Gegeven de aard van NS, haar doelstellingen, en het belang van haar operationele prestaties in binnen- en buitenland, wordt omzet als activiteitenbasis de meest relevante basis voor materialiteit geacht.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn.

Wij zijn met de raad van commissarissen overeengekomen dat wij aan de raad tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 2 miljoen rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Duurzaamheidsinformatie

Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij materialiteitsniveaus bepaald voor elk relevant onderdeel van de duurzaamheidsinformatie en voor de duurzaamheidsinformatie als geheel. Bij het beoordelen van onze materialiteitsniveaus hebben wij kwantitatieve en kwalitatieve aspecten evenals de relevantie van informatie voor zowel de belanghebbenden als de organisatie in ogenschouw genomen.

Wij hebben, op basis van professionele oordeelsvorming, materialiteitsniveaus bepaald voor specifieke kwantitatieve informatie binnen een bandbreedte van 2% tot 10% van de betreffende kwantitatieve informatie.

Reikwijdte van de groepscontrole

N.V. Nederlandse Spoorwegen staat aan het hoofd van een groep van entiteiten. De financiële informatie van deze groep is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Spoorwegen.

De groepscontrole heeft zich met name gericht op de bedrijfsonderdelen NS Operaties, NS Commercie & Ontwikkeling, en Abellio. Op basis van de full en specific scope werkzaamheden hebben wij controlezekerheid verkregen bij 99% van de activa en 92% van de opbrengsten. Bij de Nederlandse bedrijfsonderdelen hebben wij zelf de werkzaamheden uitgevoerd. Bij de buitenlandse bedrijfsonderdelen hebben wij gebruik gemaakt van accountants van ons internationale netwerk. Door bovengenoemde werkzaamheden bij bedrijfsonderdelen, gecombineerd met aanvullende werkzaamheden op groepsniveau, hebben wij voldoende en geschikte controle-informatie met betrekking tot de financiële informatie van de groep verkregen om een oordeel te geven over de geconsolideerde jaarrekening.

De kernpunten van onze controle en beoordeling

In de kernpunten van onze controle en beoordeling beschrijven wij zaken die naar ons professionele oordeel het meest belangrijk waren tijdens onze controle van de jaarrekening en onze beoordeling van de duurzaamheidsinformatie. De kernpunten van onze controle en onze beoordeling hebben wij met de raad van commissarissen gecommuniceerd, maar vormen geen volledige weergave van alles wat is besproken.

Wij hebben onze assurance werkzaamheden met betrekking tot deze kernpunten bepaald in het kader van de jaarrekeningcontrole en beoordeling van de duurzaamheidsinformatie als geheel. Onze bevindingen ten aanzien van de individuele kernpunten moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke conclusies over deze kernpunten. In voorgaand jaar zijn “verkoop en waardering vastgoed” en “impactmodel maatschappelijke impact” onderkend als kernpunten van onze controle. In 2016 heeft NS de vastgoedportefeuille, die gezamenlijk met andere investeerders werd gehouden in een vastgoedfonds, verkocht waardoor de vastgoedportefeuille van NS voor een belangrijk deel is afgenomen. Als gevolg hiervan is dit onderwerp niet langer als kernpunt van onze controle onderkend. Op basis van onze controle uitkomsten 2016 en onze risicoanalyse 2017 hebben we het onderwerp “impactmodel maatschappelijke impact” in 2017 eveneens niet langer als kernpunt van onze controle onderkend.

Voor de jaarrekeningcontrole hebben wij de volgende kernpunten geïdentificeerd:

Opbrengstverantwoording

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

In de jaarrekeningpost Opbrengsten zijn de opbrengsten uit reizigersvervoer voor een bedrag van € 4,4 miljard opgenomen. Dit bedrag bestaat uit opbrengsten uit de verkoop van diverse kaartsoorten die het recht geven op vervoer, alsmede uit overheidsbijdragen.

Onze werkzaamheden omvatten onder andere het beoordelen van zowel de interne beheersingsmaatregelen als de geautomatiseerde omgeving, het uitvoeren van data analyse werkzaamheden zoals trendanalyses en analyse van handmatige boekingen, het uitvoeren van een deelwaarneming op de juiste en volledige verwerking van transacties, en het beoordelen van de inschatting van de NS inzake de allocatie van verschillende overheidsbijdragen.

Uit onze werkzaamheden is gebleken dat NS de kwaliteit van opbrengstverantwoording en IT beheersing heeft verhoogd door opvolging te geven aan een deel van de door ons in eerdere jaren gerapporteerde bevindingen. De nog openstaande bevindingen zijn opnieuw onder de aandacht gebracht.

Voor het bepalen van de opbrengsten moet NS aannames doen ten aanzien van de toerekening aan periodes en andere specifieke afrekenmechanismes zoals opgenomen in de verschillende concessieovereenkomsten in binnen- en buitenland.

Wij hebben de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking beoordeeld, uitsluitend voor zover noodzakelijk binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening.

Verder verwijzen wij voor wat betreft de betrouwbaarheid en continuïteit van de IT-omgeving ook naar de paragraaf ‘Beheersen van risico’s’  in het NS jaarverslag.

De diversiteit in kaartsoorten gecombineerd met het grote aantal transacties stelt hoge eisen aan de betrouwbaarheid en continuïteit van transactie-verwerkende systemen teneinde te waarborgen dat individuele transacties leiden tot juiste en volledige opbrengstverantwoording.

Hierbij hebben we gespecialiseerde IT-auditors opgenomen in ons controleteam. Onze werkzaamheden bestonden uit de beoordeling van de ontwikkelingen in de IT infrastructuur en het testen van de voor onze controle relevante interne beheersingsmaatregelen, onder andere binnen het proces van opbrengstverantwoording, met betrekking tot IT- systemen en processen.

 

NS is in belangrijke mate afhankelijk van de IT-infrastructuur voor de continuïteit van de bedrijfsactiviteiten, voor een belangrijk deel ziet dit toe op het proces rondom de opbrengstverantwoording. In de afgelopen jaren heeft NS investeringen verricht in de verbetering van de IT-hardware, -systemen en –processen, gericht op het vergroten van de effectiviteit van de IT-infrastructuur en de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

  

De toelichting inzake de opbrengstverantwoording van reizigersvervoer is opgenomen in de toelichting onder noot 1, 28 en 31 van de jaarrekening.

  

Belastingpositie en fiscale risico’s

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

De voornaamste aandachtsgebieden in de belastingpositie hebben betrekking op de overeenkomst en afspraken die NS heeft gesloten met de Ierse en Nederlandse Belastingdienst inzake de overdracht van het rollend materieel van de Ierse dochter NS Financial Services naar de Nederlandse vennootschap NS Lease B.V. alsmede de waardering van de latente belastingvorderingen.

Wij hebben belastingspecialisten aan ons team toegevoegd om onder andere de aandachtsgebieden binnen de belastingpositie te controleren.

Wij kunnen ons verenigen met de verwerkingswijze van de door NS gesloten overeenkomst met de Ierse en Nederlandse Belastingdienst en de waardering van de latente belastingvorderingen.

De waardering van de latente belastingvorderingen is afhankelijk van de toekomstige fiscale resultaten, die inherent onderhevig zijn schattingsonzekerheden.

Wij hebben de naleving van afspraken tussen NS en de belastingautoriteiten in het kader van de overdracht van het rollend materieel van NS Financial Services naar N.S. Lease B.V. in 2017 gecontroleerd. Tevens hebben we de formele overdracht van het rollend materieel van Ierland naar Nederland vastgesteld. Wij hebben de aanvaardbaarheid en toereikendheid getoetst van de opgenomen (latente) belastingvorderingen en -verplichtingen.

 

De toelichtingen met betrekking tot de belastingpositie en fiscale risico’s zijn opgenomen onder toelichting 9 en 10 van de jaarrekening.

Verder hebben wij de veronderstellingen die ten grondslag liggen aan de schattingen beoordeeld die de basis vormen voor de inschatting van de toekomstige fiscale resultaten. Wij hebben deze eveneens besproken met NS in het licht van de lokale belastingregelgeving.

 

Afwikkeling claims inzake onregelmatigheden aanbesteding Limburg concessie

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

In 2015 is Autoriteit Consument en Markt (ACM), naar aanleiding van de aanbesteding in Limburg en een ontvangen klacht van Veolia, een onderzoek gestart.

Wij hebben aan de hand van bronbescheiden de oplegging en betaling van de boete ad € 40,95 miljoen vastgesteld.

Wij kunnen ons verenigen in de verwerkingswijze van NS en verwijzen naar de toelichting van voorgenoemde zaak onder noot 31 van de jaarrekening.

ACM heeft geconcludeerd dat NS op onderdelen de Spoorwegwet heeft overtreden in aanloop naar de aanbesteding in Limburg en oordeelt dat Veolia daarbij door NS is benadeeld. In 2017 heeft de ACM voor deze overtredingen aan NS een boete van € 40,95 miljoen opgelegd. NS heeft deze boete verantwoord en betaald in 2017. NS is het niet eens met dit besluit en heeft in het vierde kwartaal van 2017 bezwaar ingediend.

Wij hebben mede aan de hand van conclusies van interne en onafhankelijke externe adviseurs vastgesteld dat de uitkomsten van het door NS ingediende bezwaar onzeker zijn. Eventuele vorderingen op ACM als gevolg van de uitkomsten van het ingediende bezwaar voldoen op basis hiervan niet aan het “virtually certain” criteria dat van toepassing is op basis van de geldende verslaggevingsregels.

 

Het Openbaar Ministerie heeft eveneens aangegeven dat een aantal groepsmaatschappijen van NS als verdachten worden aangemerkt in deze zaak. Op 21 december 2017 heeft de Rechtbank vonnis gewezen. Ten aanzien van geen van de ten laste gelegde feiten is veroordeling gevolgd voor NS, noch van de andere verdachten. Het Openbaar Ministerie heeft aangegeven om in hoger beroep te gaan.

  

Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze controle

Belangrijke observaties

NS is in belangrijke mate afhankelijk van de IT-infrastructuur voor de continuïteit van de bedrijfsactiviteiten.

Wij hebben de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking gecontroleerd, uitsluitend voor zover noodzakelijk binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarbij hebben we gespecialiseerde IT-auditors opgenomen in ons controleteam.

Uit onze werkzaamheden is gebleken dat NS de kwaliteit van de IT beheersing gedurende 2017 heeft verhoogd door opvolging te geven aan een deel van de door ons in eerdere jaren gerapporteerde bevindingen.

   

In de afgelopen jaren heeft NS investeringen verricht in de verbetering van de IT-hardware, -systemen en –processen, gericht op het vergroten van de effectiviteit van de IT-infrastructuur en de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Onze werkzaamheden bestonden uit de beoordeling van de ontwikkelingen in de IT infrastructuur en het testen van de voor onze controle relevante interne beheersings-maatregelen met betrekking tot IT-systemen en –processen. De door ons onderkende risico’s en aanbevelingen gedaan gericht op verbeteringen op dit gebied hebben we onder de aandacht gebracht.

De nog openstaande bevindingen en bijbehorende aanbevelingen zijn opnieuw onder de aandacht gebracht in managementletter. Op veel gebieden hebben wij kunnen vaststellen dat deze op adequate wijze zijn opgevolgd en opgelost door NS.

   
 

Verwezen wordt naar de paragraaf ‘Beheersen van risico’s’  in het NS Jaarverslag.

Wij merken verder op dat NS in de afgelopen jaren de informatiebeveiliging verder heeft verbeterd.

Voor de beoordeling van de duurzaamheidsinformatie hebben wij het volgende kernpunt geïdentificeerd:

Voortgang en betrouwbaarheid HRN prestatie-indicatoren

Kernpunt

Adressering van het kernpunt door onze beoordeling

Belangrijke observaties

NS meet de voortgang in het behalen van haar strategie via de hoofdrail-concessie prestatie-indicatoren.

Binnen onze werkzaamheden hebben wij inzicht verkregen in het rapportageproces (inclusief interne beheersmaatregelen). Hierbij hebben wij de consistentie met de publieke definities uit het Vervoerplan 2017 beoordeeld en een aansluiting gemaakt met hetgeen door NS wordt gerapporteerd aan het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Wij achten de toelichting met betrekking tot de hoofdrail-concessie prestatie-indicatoren toereikend.

De voortgang van deze prestatie-indicatoren vormen ook een belangrijk onderdeel van de mid-term review in 2019 en de slot evaluatie in 2024 ten aanzien van de concessieverlenging.

Wij hebben hiernaast kennis genomen van het traject dat NS uitvoert om de betrouwbaarheid van de totstandkoming van de prestatie-indicatoren te verbeteren.

 

Gezien de relevantie hebben wij deze set prestatie-indicatoren als geheel geïdentificeerd als kernpunt binnen onze beoordelingswerkzaamheden.

Wij hebben de toelichting in het onderdeel ‘Activiteiten in Nederland’ ten aanzien van de prestatie-indicatoren beoordeeld.

 

Andere informatie opgenomen in het NS jaarverslag

Naast de jaarrekening en onze gecombineerde controleverklaring daarbij, omvat het NS jaarverslag andere informatie, die bestaat uit:

  • Het NS Bestuursverslag;

  • het Verslag van de RvC;

  • de overige gegevens in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie:

  • met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; en

  • alle informatie bevat die op grond van Titel 9 Boek 2 BW is vereist.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening of onze beoordelingswerkzaamheden bij de duurzaamheidsinformatie.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, inclusief het NS Bestuursverslag in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW en overige gegevens voortvloeiende uit Titel 9 Boek 2 BW.

Verklaring betreffende overige door wet- of regelgeving gestelde vereisten

Benoeming

Wij zijn door de raad van commissarissen op 3 september 2013 benoemd als accountant van N.V. Nederlandse Spoorwegen vanaf de controle van het boekjaar 2014 en zijn sinds dat boekjaar tot nu toe de externe accountant.

Verantwoordelijkheden

Verantwoordelijkheden van het bestuur en de raad van commissarissen  

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met EU-IFRS en met Titel 9 Boek 2 BW.

Het bestuur is ook verantwoordelijk voor het opstellen van de duurzaamheidsinformatie in overeenstemming met de Sustainability Reporting Standards van GRI en de aanvullend gehanteerde verslaggevingscriteria zoals beschreven in het hoofdstuk “Reikwijdte en Verslaggevingscriteria” van het NS jaarverslag, inclusief het identificeren van stakeholders en het bepalen van materiële onderwerpen. De door het bestuur gemaakte keuzes ten aanzien van de reikwijdte van de duurzaamheidsinformatie en het verslaggevingsbeleid zijn uiteengezet in het hoofdstuk ‘Reikwijdte en verslaggevingscriteria’ van het NS jaarverslag.

In dit kader is het bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de duurzaamheidsinformatie mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de onderneming in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevingsstelsels moet het bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij het bestuur het voornemen heeft om de vennootschap te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderneming haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

De raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het rapportageproces van de vennootschap.

Onze verantwoordelijkheden

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van de assurance-opdrachten dat wij daarmee voldoende en geschikte assurance-informatie verkrijgen voor de door ons af te geven conclusies.

Onze controle van de jaarrekening is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Onze beoordeling van de duurzaamheidsinformatie is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid. De werkzaamheden die worden verricht bij het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid zijn gericht op het vaststellen van de plausibiliteit van informatie en variëren in aard en timing van, en zijn ook beperkter in omvang dan die bij een assurance-opdracht gericht op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid. De mate van zekerheid die wordt verkregen bij beoordelingsopdrachten is daarom ook aanzienlijk lager dan de zekerheid die wordt verkregen bij controleopdrachten.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening en duurzaamheidsinformatie nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze beoordelingswerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op onze conclusie.

Wij passen de ‘Nadere voorschriften kwaliteitssystemen’ toe. Op grond daarvan beschikken wij over een samenhangend stelsel van kwaliteitsbeheersing inclusief vastgelegde richtlijnen en procedures inzake de naleving van ethische voorschriften, accountantsstandaarden en andere van toepassing zijnde wet- en regelgeving.

Amsterdam, 28 februari 2018

Ernst & Young Accountants LLP

w.g. drs. J. Verhagen RA

Bijlage bij de gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport van de onafhankelijke accountant

Uitgevoerde werkzaamheden

Wij hebben deze assurance-opdrachten professioneel kritisch uitgevoerd met een multidisciplinair team en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden en de Nederlandse Standaard 3810N, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Onze controle voor het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid bij de jaarrekening bestond onder andere uit:

Onze beoordeling voor het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid bij de duurzaamheidsinformatie bestond onder andere uit:

het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.

Het uitvoeren van een omgevingsanalyse en het verkrijgen van inzicht in de relevante maatschappelijke thema’s en kwesties en de kenmerken van de organisatie.

het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de entiteit.

Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte verslaggevingscriteria, de consistente toepassing hiervan en de toelichtingen die daarover in de duurzaamheidsinformatie staan, waaronder het evalueren van de uitkomsten van de dialoog met belanghebbenden en het evalueren van de redelijkheid van schattingen gemaakt door het management.

het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan.

Het verkrijgen van inzicht in de verslaggevingsprocessen die ten grondslag liggen aan de gerapporteerde duurzaamheidsinformatie, inclusief het op hoofdlijnen kennis nemen van de interne beheersingsmaatregelen, voor zover relevant voor onze beoordeling;

het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de onderneming haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven.

Het aansluiten van de relevante financiële informatie met de jaarrekening;

het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen.

Het identificeren van gebieden in de duurzaamheidsinformatie waar waarschijnlijk afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude zich zullen voordoen en het op basis van deze risico-analyse uitvoeren van verdere werkzaamheden gericht op het vaststellen van de plausibiliteit van de duurzaamheidsinformatie. Deze werkzaamheden bestonden onder meer uit:

het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

 

Het afnemen van interviews met management en op groepsniveau verantwoordelijk voor de duurzaamheidsstrategie, –beleid en -prestaties.

   

Het afnemen van interviews met relevante medewerkers verantwoordelijk voor het aanleveren van de duurzaamheidsinformatie voor, het uitvoeren van interne controles op en de consolidatie van gegevens in de duurzaamheidsinformatie.

   

Naast de beoordelingswerkzaamheden in Nederland hebben diverse locatiebezoeken plaatsgevonden aan Abellio Greater Anglia, Abellio London & Surrey en Abellio ScotRail in het Verenigd Koninkrijk met als doel op lokaal niveau valideren van brongegevens en het evalueren van de opzet van interne controle- en validatieprocedures;

   

Het op basis van beperkte deelwaarnemingen beoordelen van relevante interne en externe documentatie;

   

Het evalueren van de redelijkheid van de schattingen die bij de impactanalyse zijn gehanteerd en van de veronderstellingen die aan die schattingen ten grondslag liggen, welke zijn toegelicht in het onderdeel Methodologie Impactanalyse jaarverslag 2017 op www.ns.nl/mvoberekeningen;

   

Het beoordelen van de geschiktheid en plausibiliteit van de bronnen van externe partijen die zijn gehanteerd voor de berekeningen die ten grondslag liggen aan de impactanalyse en welke zijn toegelicht in het onderdeel Methodologie Impactanalyse jaarverslag 2017 op www.ns.nl/mvoberekeningen;

   

Het beoordelen van de definities inzake de prestatie-indicatoren van de vervoersconcessie uit het Vervoerplan 2017 zoals opgenomen in de sectie Downloads op nsjaarverslag.nl/jaarverslag-2017 en

   

Het analytisch evalueren van data en trends aangeleverd voor consolidatie op groepsniveau.

  

Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de duurzaamheidsinformatie als geheel, inclusief de daarin opgenomen toelichtingen, ten opzichte van de gehanteerde verslaggevingscriteria.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden voor de groepsonderdelen. Bepalend hierbij zijn de omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten. Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de volledige financiële informatie of specifieke posten noodzakelijk was.

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de assurance-opdrachten en over de significante bevindingen die uit onze assurance-opdrachten naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Wij bevestigen aan de raad van commissarissen dat wij de relevante ethische voorschriften over onafhankelijkheid hebben nageleefd. Wij communiceren ook met de raad over alle relaties en andere zaken die redelijkerwijs onze onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden en over de daarmee verband houdende maatregelen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.

Wij bepalen de kernpunten van onze controle en beoordeling op basis van alle zaken die wij met de raad van commissarissen hebben besproken. Wij beschrijven de kernpunten in onze gecombineerde controleverklaring en assurance-rapport, tenzij dit is verboden door wet- of regelgeving of in buitengewoon zeldzame omstandigheden wanneer het niet vermelden in het belang van het maatschappelijk verkeer is.